فرزاد مرتاض

رفیق آینده، سلام...

اگر بخواهم درباره تو و نسلت حرف بزنم، اولین چیزی که به ذهنم می‌رسد این است که در متفاوت‌ترین دوره تاریخ زندگی می‌کنی. دنیایی که هر روز با سرعتی جلو می‌رود که نسل‌های قبل حتی تصورش را هم نمی‌کردند. تو از همان سال‌های کودکی به اینترنت، شبکه‌های اجتماعی، هوش مصنوعی و انبوهی از اطلاعات دسترسی داشتی.چیزهایی که برای ما وجود نداشت. همین باعث شده نگاهت به دنیا، کار، یادگرفتن و حتی موفقیت با نگاه نسل ما فرق داشته باشد.
من این تفاوت را بیشتر از هر چیز در خانه خودم دیده‌ام. وقتی بچگی خودم را با فرزندم مقایسه می‌کنم، می‌بینم فاصله فقط چند سال نیست. انگار در دو دنیای متفاوت زندگی کرده‌ایم. تا قبل از مدرسه، بیشتر وقتمان در کوچه می‌گذشت و تازه وقتی به سن درس خواندن می‌رسیدیم، آموزش شروع می‌شد. اما امروز بچه‌ها از چهار، پنج سالگی زبان یاد می‌گیرند، با کامپیوتر کار می‌کنند، از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند و به اطلاعاتی دسترسی دارند که ما شاید سال‌ها بعد از دانشگاه هم به آن نرسیده بودیم. این یعنی تو از همان ابتدای مسیر، ابزارهایی در اختیار داری که نسل ما هیچ‌وقت نداشت؛ و همین موضوع، مسئولیت تو را هم بیشتر می‌کند، چون داشتن ابزار بهتر، اگر با یادگرفتن درست همراه نباشد، الزاماً نتیجه بهتری نمی‌سازد.
امروز برای پیدا کردن جواب خیلی از سؤال‌ها کافی است چند کلمه در یک موتور جست‌وجو یا یک ابزار هوش مصنوعی بنویسی. اما با این همه از میان آن همه اطلاعات، راه درست را انتخاب کنی، هنوز وظیفه خودت است. امروز سرعت پیدا کردن جواب‌ها بیشتر شده، اما تشخیص مسیر درست هنوز کاری است که فقط خودت باید انجامش بدهی.
تو در حال بزرگ شدن در دنیایی هستی که انتخاب‌هایت بسیار بیشتر از گذشته است. شغل‌های جدیدی به وجود آمده‌اند که بیست سال پیش ما حتی نامی‌برایشان نداشتیم، شکل کار کردن تغییر کرده و حتی می‌توانی بدون اینکه در یک دفتر یا شرکت مشخص باشی، برای آدم‌هایی در نقطه‌ای دیگر از دنیا کار کنی و این یک آزادی عمل بزرگ است، اما گاهی همین تعدد انتخاب‌ها آدم را سردرگم می‌کند. اما تو قرار نیست همه راه‌ها را امتحان کنی. مهم این است که یاد بگیری کدام راه برای تو مناسب‌تر است و وقتی انتخابش کردی، آن‌قدر ادامه بدهی که به نتیجه برسی.
در کنار همه این امکانات، یک خطر جدی هم وجود دارد؛ اینکه زندگی خودت را با تصویری که دیگران از زندگی‌شان نشان می‌دهند مقایسه کنی. شبکه‌های اجتماعی معمولاً نتیجه را به تو نشان می‌دهند، نه مسیر رسیدن به آن را. ماشین خوب را می‌بینی، اما سال‌هایی را که صاحبش برای ساختن کسب‌وکارش تلاش کرده نمی‌بینی؛ موفقیت یک نفر را می‌بینی، اما شکست‌هایی را که پشت آن بوده نمی‌بینی. اگر قرار باشد مدام خودت را با ویترین زندگی دیگران مقایسه کنی، حتی وقتی موفق باشی هم احساس می‌کنی عقب مانده‌ای. یاد بگیر زندگی خودت را با مسیر خودت بسنجی، نه با تصویری که دیگران از زندگی‌شان منتشر می‌کنند.
دوست جوانم، اگر از من بپرسی دوست داشتم در زمان شما زندگی کنم یا نه، جوابم بدون تردید مثبت است. اگر همین امکاناتی که امروز در اختیار توست، ده سال زودتر در اختیار من قرار می‌گرفت، مطمئنم مسیر کاری‌ام متفاوت می‌شد. ما امروز در کسب‌وکارمان از چندین ابزار هوش مصنوعی استفاده می‌کنیم و هر روز می‌بینم چقدر می‌توانند سرعت، دقت و کیفیت کار را بالا ببرند. نسل شما فرصت‌هایی دارد که نسل ما فقط می‌توانست آرزویش را داشته باشد.
در محیط کار هم تفاوت نسل شما را به‌خوبی می‌توان دید. سال‌هاست که نیروی انسانی استخدام می‌کنم. حالا احساس می‌کنم معیارهای نسل جدید تغییر کرده است. زمانی بیشتر گفت‌وگوها درباره یادگرفتن، تجربه و مسیر رشد بود، اما امروز خیلی وقت‌ها قبل از هر چیز درباره ساعت کاری، شرایط محیط، جایگاه و امکانات صحبت می‌شود. این‌ها حق هر انسانی است، اما گاهی احساس می‌کنم اصل ماجرا که علاقه به یادگرفتن و رشد کردن است، زیر سایه مسائل دیگر قرار می‌گیرد و در کنار این، نکته دیگری هم هست؛ کم‌حوصلگی برای رسیدن به نتیجه. دنیا سریع‌تر شده و همین باعث شده انتظارها هم سریع‌تر شود. خیلی‌ها دوست دارند زود به نتیجه برسند، در حالی که بعضی مسیرها هنوز هم زمان می‌خواهند و هیچ فناوری‌ای نمی‌تواند جای تجربه را بگیرد.
بر خلاف خیلی‌ها، من نسل شما را تنبل نمی‌دانم. اتفاقاً فکر می‌کنم اگر کاری را دوست داشته باشی، می‌توانی با سرعتی کار کنی که نسل ما امکانش را نداشت؛ فقط مسئله این است که اول باید علاقه واقعی‌ات را پیدا کنی. اگر قرار باشد فقط برای گذراندن ساعت کاری سر کار بروی، طبیعی است که نه تو از کارت لذت می‌بری و نه کارفرما از حضور تو رضایت خواهد داشت. اما وقتی مسیر مورد علاقه‌ات را پیدا کنی، یادگرفتن دیگر برایت اجبار نیست، لذتی است وصف ناپذیر.
دوست دارم چیزی را هم از نگاه یک پدر به تو بگویم. همیشه قرار نیست همه خواسته‌هایت همان لحظه برآورده شود. گاهی لازم است منتظر بمانی، تلاش کنی و برای چیزی که می‌خواهی زمان بگذاری. صبر کردن، برخلاف چیزی که امروز به نظر می‌رسد، هنوز هم یک مهارت ارزشمند است. صبر به معنای دست روی دست گذاشتن نیست، یعنی وقتی نتیجه فوری حاصل نمی‌شود، دست از تلاش برنداری و مسیر را رها نکنی.
و یک چیز دیگر را هم از من به یادگار داشته باش؛ موفق شدن فقط این نیست که بیشتر داشته باشی. ممکن است درآمد بیشتری داشته باشی، جایگاه بالاتری پیدا کنی و آدم‌های بیشتری تو را بشناسند، اما اگر در این مسیر خودت را گم کنی، بخشی از مهم‌ترین چیزها را از دست داده‌ای. برای خانواده، دوست داشتن، سلامت، آرامش و آدم‌هایی که در روزهای سخت کنارت بودند، جای مشخصی در زندگی‌ات نگه دار. کار و موفقیت مهم هستند، اما قرار نیست تمام زندگی باشند. یک روز ممکن است بفهمی‌ارزشمندترین چیزهایی که داری، همان‌هایی بوده‌اند که زمانی فکر می‌کردی همیشه برایشان وقت خواهی داشت.
اگر قرار باشد فقط یک توصیه برایت داشته باشم، این است که اول خودت را بشناس، بعد علاقه‌ات را پیدا کن و بعد با تمام توان در همان مسیر یاد بگیر. از تکنولوژی استفاده کن، اما اسیرش نشو، از هوش مصنوعی کمک بگیر، اما اجازه نده جای فکر کردن را برایت بگیرد. هر روز چیزی به دانشت اضافه کن و هیچ‌وقت تصور نکن که یادگرفتن تمام شده است.
من به آینده امیدوارم. نه فقط به خاطر پیشرفت تکنولوژی، بلکه به خاطر نسلی که فرصت دارد بیشتر بداند، سریع‌تر یاد بگیرد و اگر درست انتخاب کند، بهتر از ما می‌سازد.
آرزو می‌کنم از همه امکاناتی که در اختیارت قرار گرفته، برای ساختن خودت استفاده کنی، نه فقط برای آسان‌تر کردن زندگی. زیرا در نهایت، چیزی که آینده تو را می‌سازد، نه گوشی جدید است، نه هوش مصنوعی و نه شبکه‌های اجتماعی؛ انتخاب‌هایی است که هر روز انجام می‌دهی.
یادگرفتن را هیچ‌وقت متوقف نکن. چون آینده، متعلق به کسی نیست که زودتر شروع کرده؛ بلکه از زبان کسی است که هیچ‌وقت دست از یادگرفتن برنداشته است. امیدوارم آن آدم، تو باشی.